دوشنبه 16 اردیبهشت ماه سال جاری ، با آشکار سازی هلال پیر ربیع الثانی و هلال جوان جمادی الاولی ، فصل نوینی در رویت هلال ماه گشوده شد. در این رصد بی نظیر و استثنائی تمامی رکوردهای مهم رویت هلال ( در بخش آشکار سازی ) شکسته شد ، پایه ی برخی از مبانی علمی در مورد شکل گیری که تاکنون فصل الخطاب اکثر قریب به اتفاق رصدگران هلال ماه بود فرو ریخت و در نهایت ، مشخص شد که در بین پارامترهای مختلف هلال ماه ، کدام پارامترها از نظر علمی و رکوردگیری حائز اهمیت بیشتری نسبت به سایر پارامترها هستند. رکوردهایی که در این رصد بدست آمده است عبارت اند از :

1-     رکورد سن هلال پیر ( با سن منفی چند دقیقه – توضیح اینکه آقای مارتین زمان دقیق را اشاره نکرده است )

2-     رکورد کمترین جدائی زاویه ای بین ماه و خورشید

3-     رکورد سن هلال جوان ( فقط 4 دقیقه پس از مقارنه )

4-     رکورد وداع تا دیدار ( احتمالا" حدود 10 دقیقه ! )

این رصد و رصدهای قبلی آقای مارتین ، حد نظری آندره دانژان را به چالش جدی کشیده است و شاید مناسب باشد اگر از این پس بگوییم " حد دانژان ، حد رویت پذیری هلال با ابزار است و نه حد شکل گیری هلال ". از سوی دیگر ، آشکار سازی هلال ماه در جدائی زاویه ای نزدیک به 5 درجه ، بازخوانی گزارشهای رویت هلال در جدائی کمتر از 7 درجه را ضروری میسازد. البته پرواضح است که رسیدن به جوابی مطمئن در زمینه حد دانژان ( با تعریف جدیدی که عرض شد ) ، مستلزم داشتن گزارشهای رصدی بیشتری است.

آقای مارتین در گزارش خود اشاره میکند که با بدشانسی روبرو شده و درست در زمان مقارنه ، حضور یک لکه ابر در محل قرار گرفتن ماه ، مانع از این شده است تا در لحظه مقارنه از هلال ماه عکس بگیرد. با توجه به اینکه آقای مارتین آخرین عکس قبل از مقارنه و اولین عکس بعد از مقارنه را در فاصله زمانی بسیار کوتاه ( احتمالا" کمتر از 10 دقیقه ) گرفته است ، دور از ذهن نیست اگر تصور کنیم ، در صورت فقدان آن ابر زیبا ، ایشان قادر بود هلال ماه را در زمان مقارنه نیز آشکار نماید. حال با این تصور که آقای مارتین میتوانسته در لحظه مقارنه از هلال عکس بگیرد ، این پرسش مطرح میشود که آیا رکورد سن هلال کماکان ارزش قبلی خود را دارد؟ وقتی به سن صفر میرسیم ، سن هلال پیر و هلال جوان چه معنایی دارد؟ رکورد وداع تا دیدار چه اندازه است؟ چه تفاوتی بین سن مثبت و یا منفی هلال وجود دارد و اصولا" ، آیا تفاوتی هست؟

 

 

این رصد ثابت میکند که هر چند رکورد سن هلال از یک ارزش تاریخی برخوردار است ( که البته باید در نظر داشت ارزشهای تاریخی در طول تاریخ ممکن است دستخوش تغییرات زیادی شوند ) ، اما ارزش علمی پارامترهایی نظیر جدائی زاویه ای و ضخامت بخش میانی هلال ، به مراتب بالاتر از سن هلال است.

 

 

در نمونه ای دیگر نیز میتوان برتری علمی این دو پارامتر را شاهد بود. هلال پیر جمادی الاولی 1429 در نیمروز سه شنبه 14 خرداد ماه جاری در موقعیتی جالب و جذاب قرار میگیرد. در ساعت 12:49 به وقت رسمی ایران ( با در نظر گرفتن ساعت تابستانی ) و در اصفهان ، هلال ماه با سن منفی 11 ساعت و 4 دقیقه در جدائی زاویه ای 8.225 درجه از خورشید قرار میگیرد. ضخامت هلال در این زمان ، با ضخامت هلال  شامگاهی ربیع الثانی 1427 که توسط آقای شریفی در خرمن کوه و در روشنایی روز رویت شده است ، برابر خواهد شد. این رصد میتواند رکورد سن هلال را بشکند در حالیکه جدائی زاویه ای ماه و خورشید حدود 1 درجه بیشتر از رکورد ثبت شده ی آقای شریفی است.

 

 

رویت هلال و مبانی نظری آن ، دستخوش تغییرات اساسی شده است. رصدگران ایرانی اگر میخواهند کماکان در عرصه بین المللی این رشته از نجوم خوش بدرخشند ، میبایست خود را با این تغییرات هماهنگ نمایند.