تمبر یک ابزار فرهنگی محسوب میشه که دارای برد ملی ، منطقه ای و بین المللی است.


با مشاهده ی مجموعه ی تمبرهای یک کشور میشه اطلاعات زیادی در مورد آداب ، سنت ها ، تاریخ ، جغرافیای طبیعی ، آثار باستانی ، طبیعت ، سیاست خارجی و داخلی ، هنر ، ورزش و ..... مردم و دولتمردان اون کشور بدست آورد.

در اسفند ماه سال 1372 که مشغول خریدهای نوروزی بودم ، با دیدن تمبرهای یادبودی که در یه مغازه عرضه میشد مصمم شدم یکی از آرزوهای دوران نوجوانیم رو پیگیری کنم ؛ جمع آوری تمبر. اینکار رو از فروردین 73 شروع کردم که تاکنون هم ادامه داره. در طول این 16 سال به مرور تمبرهای سالهای قبل رو هم جمع آوری کردم. اینکار بلاخره در سال 84 به سرانجام رسید. در اون سال ، آلبوم تمبرهای یادبودی که در ایران و از سال 1318 تا دوران حاضر به چاپ رسیده بود رو تکمیل کرده بودم.

 

از نظر اقتصادی ، جمع آوری تمبر میتونه منافع مادی زیادی به دنبال داشته باشه. ارزش تمبر بر اساس پارامترهای متعددی تعیین میشه که مهمترین اونها تیراژ انتشار است. بعنوان مثال در سال 1328 دو قطعه تمبر به مناسبت هفتاد و پنجمین سال تاسیس اتحادیه پست جهانی در ایران به چاپ رسید. قیمت اسمی این دو تمبر مجموعا" 2 ریال بوده و در تیراژ 20.000 عدد به چاپ رسیده است. قدیمی بودن تمبر از یک طرف و تعداد کم تیراژ از طرف دیگه باعث شده که این دو قطعه تمبر در حال حاضر بیش از 1.300.000 ریال (‌ 650.000 برابر قیمت اسمی!! ) به فروش برسه.

در نقطه ی مقابل ، در سالهای اولیه ی بعد از انقلاب ، تیراژ تمبرهای یادبود بشدت زیاد شد و از تیراژ 300.000 عدد سالهای 55 و 56 به ناگهان به تیراژ 4 و 5 میلیون در سالهای 60 و 61 رسید. این سیاست اشتباه باعث شد که تمبرهای اون دوران ، ارزش افزوده ی زیادی نداشته باشه و برای مثال تمبر یادبود میلاد حضرت مسیح علیه السلام که در سال 60 با ارزش اسمی 20 ریال و در تیراژ 4 میلیون به چاپ رسیده ، امروز بعد از گذشت 29 سال فقط 300 ریال ( 15 برابر قیمت اسمی ) ارزش داره. خوشبختانه دولتمردان خیلی زود متوجه این اشتباه شدند که تمبر یادبود با تمبر سری پستی فرق داره. چند سال بعد دوباره تیراژ تمبرهای یادبود به عدد 300.000 ( و در مواردی کمتر از این ) بازگشت.

 

قدمت و تیراژ تمبر تنها دلیل افزایش قیمت تمبر نیست. بعضی وقتها موضوعات دیگری باعث رشد ناگهانی قیمت تمبر میشن. در سال 82 برای یادبود شهدای دولت ( رجایی ، باهنر و تعدادی از وزاری شهید ) تمبری با ارزش اسمی 600 ریال و با تیراژ 240.000 عدد به چاپ رسید. در کنار هر قطعه از این تمبر ، قطعه ی دیگر هم اندازه ی تمبر اصلی وجود داشت و در اون متنی با دست خط جناب آقای سید محمد خاتمی ریاست محترم جمهوری وقت به چاپ رسیده بود. این قطعه فاقد ارزش ریالی بود و بین اون و تمبر اصلی پرفراژ شده بود و میشد این دو رو از هم جدا کرد. از زمان انتشار این تمبر کمتر از 7 سال میگذره. قیمت تمبر اصلی الان حدود 2.000 ریال شده اما همین تمبر اگر همراه با دست خط آقای خاتمی باشه قیمتش 25.000 ریال ( حدود 42 برابر قیمت اسمی ) است. تمبر دیگری هم در سال 87 و به مناسبت شهادت عماد مغنیه با ارزش اسمی 650 ریال و تیراژ 350.000 به چاپ رسیده است. ویژگی مهم این تمبر ، چاپ امضای مقام معظم رهبری در این تمبر است. در حالی که فقط 1.5 سال از زمان انتشار این تمبر میگذرد، ارزش فعلی آن حدود 5.000 ریال ( حدود 8 برابر قیمت اسمی ) شده و پیش بینی میشه این تمبر به همراه تمبر یابود شهدای دولت در آینده ی نزدیک جزو گرانبهاترین تمبرهای منتشر شده ی بعد از انقلاب اسلامی شوند.

 

رویدادهای منحصر بفرد چاپ تمبرهای ایران معمولا" نادر هستند. در یکی از نمونه های جدید این رویدادها ، اخیرا" تمبری به چاپ رسیده که به انتخابات 22 خرداد 88 اشاره داره. در این تمبر برای اولین بار در تاریخ جمهوری اسلامی ایران ، تصویر یک رئیس جمهور در زمان حیات و زمامداریش بر روی تمبر نقش بسته . دولتمردان دولت نهم بلافاصله پس از انتخابات 22 خرداد تمبری با عنوان حماسه ی 40 میلیونی به چاپ رساندند. در این تمبر عکسی از گردهمایی هواداران دکتر احمدی نژاد در میدان ولیعصر تهران به چاپ رسیده. بدلیل وقایع پس از انتخابات ، توزیع این تمبر در زمان انتشار انجام نشد و در زمان کنونی که آرامش به کشور بازگشته ، این تمبر توزیع شده است. نمیدونم ویژگیهای سیاسی این تمبر چه تاثیری برای آینده ی اون خواهد داشت.

 

شخصا" دوست داشتم سنت عدم چاپ تصویر مسئولین بر روی تمبرها کماکان ادامه پیدا میکرد. در سالهای قبل از انقلاب عکس پادشاهان و خانواده ی اونها در تعداد زیادی از تمبرها و اسکناسها دیده میشه. بعد از انقلاب این سنت برچیده شد. در زمان حیات امام راحل رضوان الله تعالی علیه و دوران رهبری مقام معظم رهبری مد ظله العالی هیچ تصویری از این بزرگان بر روی اسکناس و یا تمبر منتشر نشده است. تنها تمبرهایی که بعد از انقلاب از افرادی که در قید حیات هستند به چاپ رسیده ، تمبرهای مربوط به بزرگداشت مشاهیر علم و ادب و هنر و ورزشکاران است ( که سنت پسندیده ای است ). کاش چنین فتح بابی انجام نمیشد تا در آینده هم کسی بخود حق ندهد که اگر در انتخاباتی برنده شد عکس خودش و هواداراش رو بر روی تمبرهای رسمی کشور چاپ کنه.