صبح روز یکشنبه همراه با دیگر میهمانان کنفرانس با سه دستگاه اتوبوس عازم مرکز ملی اسناد و تحقیقات ابوظبی شدیم.


از دیروز عصر تلاش داشتم تا آقای استم رو پیدا کنم. تنها تصویری که از استم در اختیار داشتم مربوط به دوران جوانی او بود و خودش در زمان ارسال آن عکس به من گفته بود که دیگر مویش سپید شده. صبح امروز هم موقع سوار شدن به اتوبوس این جستجو را ادامه دادم اما نتیجه ای بدست نیاوردم.

 

وقتی به مرکز اسناد رسیدیم در کمال تعجب متوجه شدم درب ورودی اعضای کنفرانس ، از پشت ساختمان ( درب ویژه کارکنان ) است. عکسهای نمایشگاهی من در محلی نصب شده بود که با ورود میهمانان از درب اصلی ساختمان ، در معرض دید قرار میگرفت اما حالا موضوع خیلی فرق کرده بود. سری به عکسها زدم. هنوز عکسی نیفتاده بود اما باز شدن گوشه ی تعدادی از آنها ، پیام رسان این بود خطر افتادن عکسها جدی و قریب الوقوع است. تا حد امکان عکسها رو مرتب کردم و به سالن کنفرانس رفتم.

 

نسبت به کنفرانس اول ، سالن خلوتر به نظر میرسید. توزیع کارت ورود به جلسه در شب قبل ، باعث سهولت اجرای برنامه های افتتاحیه شده بود. در کنفرانس اول ، مراسم افتتاحیه با حضور شیخ منصور ابن زاید برادر پادشاه امارات و وزیر امور تشریفات برگزار شده بود ولی او در کنفرانس دوم حضور نداشت و فقط پیام او قرائت شد. به آقای عوده گفتم کلیپی را که آماده کرده ام برای مراسم افتتاحیه پخش میشود؟ پاسخ داد نه. در زمان دیگری از آن استفاده میکنیم.

دلیل اینکار هم خیلی زود مشخص شد. آنها کلیپ دیگری آماده کرده بودند که به معرفی ICOP میپرداخت. در این کلیپ چندین عکس از کارهای من رو استفاده کرده بودند ( البته بدون رعایت کپی رایت !!). مراسم افتتاحیه با چند سخنرانی پیگیری شد که در آنها اهداف برگزاری کنفرانس مطرح گردید. در حین این مراسم ، آقای مارتین رو در سالن دیدم. این رصدگر اهل مونیخ چند سالی است که به تصویربرداری از هلال ماه ( با استفاده از CCD ) علاقمند شده است. در طول سه سال گذشته بارها و بارها در طول روز از هلال ماه با جدائی زاویه ای کمتر از حد نظری دانژان و سن بسیار نزدیک به زمان مقارنه تصویر برداری کرده است. البته این روش تصویر برداری با عکاسی معمولی فرق داره. تصویر ثبت شده بوسیله ی CCD بارها و بارها مورد پردازش قرار میگیره تا بشه هلال ماه رو نشون داد. عکسهای زیر که تماما" توسط آقای مارتین گرفته شده نشون میده که پردازش تصویر چقدر با عکاسی معمولی تفاوت داره

 

 

 

کی باور میکنه از توی این عکس بشه هلال رو نمایان کرد؟

 

 

 

مرحله ی اول پردازش

 

 

 

مرحله دوم پردازش

 

 

 

مرحله سوم پردازش

 

 

 

تصویر بدست آمده پس از چندین مرحله پردازش

 

در استراحت بین مراسم افتتاحیه و آغاز سخنرانیها ، به سراغ آقای مارتین رفتیم. خودم رو معرفی کردم. آقای مارتین هم از کسانی هستند که همه ماهه عکسهای هلال رو براشون میفرستم. به اتفاق ایشون و دوستان ایرانی به محل نمایشگاه عکس رفتیم. از اونجایی که کار آقای مارتین پدیدار کردن هلالهای بسیار باریک است ، در عکسهای من هم دنبال هلالهای باریک میگشت و به نظر میرسید سایر عکسها براش قابل توجه نیست....هر کسی از ذن خود شد یار من..... در همین فرصت کوتاه گفتگو ، در مورد روش کارش سوال کردیم. پاسخهای مختصری داد و بقیه رو به سخنرانی بعد از ظهرش موکول کرد.

به سالن برگشتیم. آقای خالقی از من پرسید :‌استم رو دیدی؟ گفتم نه. گفت اونجا پیش مارتین نشسته....

 

 

 

 

نگاهم رو برگردوندم. پیرمردی با مو و ریش سپید در کنار مارتین نشسته بود. چهره ی خسته ای داشت ( در پروازهای طولانی از غرب به شرق زمین خستگی بسیار زیادی در مسافران بوجود میاد ). انجام کارهای رصدی بسیار ارزشمند و فوق العاده دقیق توسط این پیرمرد؟؟!! هیچ هلال جذابی نیست که در برنامه ی رصدی استم از قلم افتاده باشه. پرداختن به رصد در این سن و سال ، پشتکار بسیار بالایی رو طلب میکنه. نشستن آقای استم و مارتین در کنار هم ، تمثیلی از دو نسل متفاوت بود که هر کدوم تاثیرات اساسی و مهمی در موضوعات مربوط به هلال ماه از خودشون بجا گذاشتند. اضافه شدن آقای میر سعید به این جمع منظره  و رویدادی استثنائی رو بوجود میاورد.

 

اولین بخش کنفرانس شامل سه سخنرانی در زمینه تقویم بود که توسط آقایان دکتر جمال الدین عبدالرزاق ( تقویم اسلامی برای آینده – مراکش ) ، دکتر خالد شوکت ( پیشنهاد تقویم اسلامی جهانی – امریکا ) و دکتر نضال قسوم ( تقویم اسلامی دو منطقه ای و تعریف ماه اسلامی – امارات ) ایراد شد.

 

 

 

دکتر جمال الدین عبدالرزاق

 

 

 

دکتر خالد شوکت

 

 

 

دکتر نضال قسوم

 

دستیابی به یک تقویم واحد برای کشورهای اسلامی سالها است که ذهن متخصصین تقویم رو بخودش مشغول کرده و مقالات متعددی در این رابطه تهیه و منتشر شده. در سالهای اخیر مواردی وجود داشته که کشورهای اسلامی 4 روز مختلف رو برای آغاز ماه جدید قمری مورد قبول قرار دادند! این اختلاف تقاویم در ماههای رمضان ، شوال و ذیحجه از حساسیت بیشتری برخوردار است و معمولا" در این سه ماه اختلاف نظر منجمین و فقها در کشورهای مختلف نمود بیشتری پیدا میکنه. عامل این اختلاف تقاویم چند عامل متفاوت است :

-         اشتباه محض !!!

معمولا" در کشور نیجریه آغاز ماه قمری زودتر از تمام کشورهای اسلامی است که در برخی موارد فقط میشه دلیل اون رو اشتباه دونست و بس

-         استفاده از مبانی خاص برای آغاز ماه قمری جدید

در کشور لیبی از زمان مقارنه بعنوان مبنای آغاز ماه قمری جدید استفاده میشه. هر روز که مقارنه روی بده ، روز بعد اول ماه خواهد بود ؛ به همین سادگی... البته این مبنا ظاهرا" با اصول شرعی تطابق نداره.

تقویم مشهور ام القراء هم بر اساس مقارنه تنظیم میشه با این تفاوت و شرط که مقارنه باید قبل از غروب خورشید روی داده و غروب ماه بعد از غروب خورشید اتفاق بیفته. اگر این دو شرط وجود داشته باشه ، روز بعد اول ماه خواهد بود. در این مبنا هم رویت هلال در کار نیست. این مبنا شباهتهایی با معیار لیبی داره و به اصول و ضوابط شرعی نزدیکتر شده اما هنوز مورد پذیرش متخصصین فقه قرار نگرفته ( حتی در کشور عربستان سعودی که این تقویم در اونجا تنظیم میشه )

-         آغاز ماه قمری بر رویت هلال

در اینجا هم دو مبنا وجود داره ؛ رویت با چشم مسلح و رویت با چشم غیر مسلح

 

پایبندی اکثر متخصصین فقه (‌ اعم از اهل تشیع و یا تسنن ) به ضوابط شرعی و سنت نبوی باعث شده تا بحال بین منجمین و فقها وحدت نظری ایجاد نشه. ( در دلم بود که بی دوست نباشم هرگز - چه توان کرد که سعی من و دل باطل بود ). این پایبندی تا اونجا پیش میره که در گفتگو با یکی از دوستان اهل تسنن ، ایشون میگفتند که سنت نبی مکرم اسلام حضرت ختمی مرتبت محمد مصطفی صل الله علیه و آله و سلم این بوده که بعد از غروب خورشید در افق به جستجوی هلال میپرداختند بنابراین هر گونه رویت هلال قبل از غروب خورشید و یا رویت با چشم مسلح فاقد اعتبار شرعی است. در مقابل گروهی دیگر از متخصصین فقه ، رویت هلال رو طریقی برای اثبات اول ماه میدونند و معتقند اگر بتوان از راههای دیگر هم به این اطمینان رسید حجت شرعی تامین شده. رویت هلال با ابزار و عمل به نظر منجمین ( در صورتی که از گفته ی آنان یقین حاصل شود ) از نتایج این نگرش است.

به هر صورت تا زمانی که آراء فقها و متخصصین در فقه مختلف باشد ، تلاش منجمین برای ایجاد یک تقویم اسلامی جهانی واحد به جایی نخواهد رسید که هیچ ، ممکن است زمینه جدل و دعوا بین دو گروه نیز فراهم شود ؛ اتفاقی که کنفرانس اول ICOP روی داد و اینبار نیز در زمان سخنرانی آقای دکتر قسوم تکرار شد.

 

دکتر قسوم با استناد به فعالیتهای آقای مارتین و یک رصدگر فرانسوی در آشکار سازی هلال در زمان مقارنه ( با سن صفر و جدائی زاویه ای حدود 4.5 درجه ) با لحن تندی متخصصین فقهی رو مورد خطاب قرار داد و گفت دیگر به دنبال چه میگردید؟ کار تمام شد. اگر مقارنه را مبنا قرار دهید دیگر شاهد 4 روز اختلاف نیستیم و اختلاف حداکثر به دو روز خواهد رسید. این بیان صریح و تند دکتر قسوم ( که تن صدای بلندی هم دارند و در حالت عادی هم گویا دارند فریاد میزنند ) به مذاق متخصصین فقهی حاضر در جلسه خوش نیومد و اعتراضهای گسترده ای نسبت به این سخنان در سالن ایجاد شد. یکی از علمای اهل تسنن که از عربستان آمده بود در قالب پرسش و پاسخ ، سخنرانی مفصلی ارائه کرد و به نظرات آقای قسوم تاخت. دیگران هم کم و بیش همین گونه صحبت کردند. دکتر قسوم هم اصرار داشت که این یک نظر است که میتواند مشکل را حل کند. نمونه ای از این مشکل در ابعاد ملی در کشور ما هم وجود داره. تفاوت آرای فقهی مراجع عظام تقلید بعضا" باعث شده که در ماههای رمضان و شوال ، مردم با دو روز متفاوت برای آغاز ماه مواجه بشند هر چند که در سالهای اخیر بخش قابل توجهی از مردم مطابق با اونچه که از طرف ستاد استهلال و دفتر مقام معظم رهبری اعلام میشه عمل میکنند.

 

با سخنرانی جنجالی دکتر قسوم و حواشی بعد از آن ، بخش اول سخنرانیها به اتمام رسید. به اتفاق دوستان به سراغ آقای استم رفتیم. خستگی بیش از اندازه ی او مجالی برای گفتگوهای فنی نمیداد اما  فرصتی برای آشنایی بیشتر با کسی بود که تا مدتها یک راهنمای شکار و ماهیگیری بوده و با علاقمند شدن به موضوع هلال ماه ، در زمره ی زبده ترین رصدگران هلال دراومد بود. صحبت کردن با یک دوست قدیمی خاطره انگیز است و دیدن دو رکورد دار رویت هلال جهان در کنار یکدیگر ، خاطره انگیزتر....

 

 

 

به اتفاق آقای استم به سمت نمایشگاه عکس رفتیم. تعدادی از این عکسها رو قبلا" دیده بودند.

 

 

 

وقت نهار بود و همگی به خیمه ی بزرگی رفتیم که در کنار مرکز ملی اسناد زده بودند. 4 سال قبل در چنین خیمه ای به سبک سنتی عربی نهار داده بودند ؛ سینیهای گرد و بزرگی مملو از برنج که بر روی هر یک ، گوسفند بره ای که درسته پخته بود قرار داشت. دوستان عرب هم به سبک سنتی غذا میخوردند ؛ آستین ها رو بالا زدند و با هر دو دست به جون غذا افتاده بودند. امسال اما برنامه ی غذا بسیار مناسبتر بود. تنوع غذایی زیاد و نحوه توزیع ، بهداشتی و عالی بود ؛ دستشون درد نکنه. غذاهای ایرانی هم به وفور در منوی نهار وجود داشت و ارائه ی سلف سرویسی ، کمک میکرد تا هر کسی مطابق ذائقه خودش اقدام کنه. من معمولا" از تمام غذاهای موجود ( بجز برنج و گوشت کباب شده ) استفاده میکردم. از هر غذایی ، کمی برمیداشتم اما بعضی وقتها سرجمعش تعجب دوستان رو باعث میشد!!. خودم هم فکر میکردم ممکنه تمام تلاشم برای کاهش و ثابت نگهداشتن وزن در این چند روز به هدر بره اما عدم استفاده از نون و برنج و گوشت و سیب زمینی و مایونز و نوشابه از یه طرف و مصرف میوه و سبزیجات در تمام وعده های غذایی باعث شد که وزنم زیاد نشه. موقع نهار با لیوانهای آب میوه رنگ پرچم ایران رو درست کردیم.

 

 

 

 

در زمانهای نه چندان دور ، غذای پرچم ، به نون و خیار و پنیر و گوجه فرنگی اطلاق میشد. حالا ما هم با آب طالبی ( یا کیوی ) ، آب نارگیل و آب هندونه یه پرچم درست کردیم.