دوست گرامی جناب آقای شراگیم امینی

 

با سلام

 

برنامه ی آسمان شب هم مثل تمام برنامه های دیگر ، نقاط مثبت و منفی خاص خودش رو داشت. کسی نمیتونه نقش این برنامه رو در ترویج نجوم انکار کنه. کسی نمیتونه زحمات زیاد برادران صفاریان پور رو در این رابطه ندیده بگیره. کسی مخالف این موضوع نیست که بیان مناسب دانسته های علمی ، خودش یه تخصص است. اینها همه درست ، اما به نظر بنده ، آسمان شب در طی دو سه ساله ی اخیر ، خواسته یا ناخواسته روندی رو در پیش گرفته بود که انتقادات جدی رو در پی داشت. روشی که پیش بینی میشد دیر یا زود تبعات جدی در پی داشته باشه ؛ یا برای نجوم غیر حرفه ای کشور و یا برای متولیان برنامه. تا به حال همه همیشه از نکات مثبت حرف زدیم. اجازه بدین کمی هم به نکات منفی بپردازیم. ندیدن مشکلات باعث میشه که نتونیم راه حل اونها رو پیدا کنیم.


متاسفانه رقابت در سطح کلان جامعه نجوم غیر حرفه ای ایران ، بصورت غیر سالم و ناعادلانه جریان داره. یه بار با جناب صفاریان پور صحبت میکردم. درد دلهای فراوانی داشت از فشارهای مختلفی که رقبا بصورت غیر منطقی و بعضا" غیر اخلاقی به ایشون وارد میکنند. کار به ایجاد مزاحمت در زندگی شخصی ایشون هم رسیده بود. جای تاسف داشت. اما به ایشون عرض کردم وقتی شما اجازه میدین در برنامه ی آسمان شب ، خیلی شفاف و بی پرده ، رقبای شما رو ( با تمام انتقاداتی که ممکنه به اونها وارد باشه ) در یه برنامه ی زنده ی تلویزیونی سکه ی یه پول کنند و طوری حرف بزنند که آدم احساس کنه در کنار چاله میدون قدیم تهران داره برنامه ی آسمان شب رو میبینه ، آیا انتظار دارین که طرف مقابل شما منطقی و اخلاقی رفتار کنه؟

من روش طرف مقابل آقای صفاریان پور رو تایید نمیکردم. درست نبود که اونها اصرار کنند که حتما بیان توی این برنامه حرف بزنند. اما هم روش پاسخگویی متولیان برنامه به این حرکت صحیح نبود و هم در ماهها و سالهای بعد ، برنامه اونقدر انحصاری شد که حتی صدای علاقمندان خودش رو هم درآورد. رقابت سالم باعث رشد و ترقی میشه اما بنا به دلایلی بعضیها برای رسیدن به اهدافی کاملا" شخصی ، حاضر به ایجاد فضای رقابتی نیستند و هر رقیب تازه رو تا اون موقع تحمل میکنند که مزاحم منافعشون نشه ، و بعضیهای دیگه هم وقتی فضا رو انحصاری میبینند ، برای مقابله به مثل ممکنه متوسل به هر شیوه هایی بشن که بعضا" سنخیتی با ادب عمومی و اخلاق حرفه ای نداشته باشه.

 

یکی از موارد دیگه ای که در برنامه ی آسمان شب شاهد بودیم ، شخصیت سازی و شخصیت پردازی بود. این بحث میتونه هم مثبت باشه و هم منفی. در بخش مثبت این موضوع ، آسمان شب محلی بود برای اینکه تعدادی از زحمتکشان عرصه ی نجوم غیر حرفه ای کشور به جامعه معرفی بشن. اینان افرادی بوده و هستند که بی هیچ چشم داشتی و صرفا" برای درک بیشتر از آسمان ، فعالانه کار و تلاش میکنند. آقای علی ابراهیمی سراجی نمونه ای از این شخصیتها است که مردم و علاقمندان به نجوم از طریق برنامه ی آسمان شب با کارها و برنامه های آقای ابراهیمی و همکارانشون بیشتر آشنا شدند. تسلط ایشون در زمینه های مختلفی همچون رویت هلال ماه ، گرفتهای ماه و خورشید ، رصد اجرام سماوی آسمان شب و ...... و نیز بیان خوب و گیرایی که دارند موجب میشد که تاثر مثبت زیادی در مخاطب ایجاد بشه.

 

اما در بخشی منفی موضوع ، بعضا" برنامه ی آسمان شب ، تبدیل به ملک خصوصی افرادی میشد که فکر میکنند نجوم غیر حرفه ای ایران در وجود اونها خلاصه میشه و بس. البته موضوع فقط به برنامه ی آسمان شب خلاصه نمیشه. در هر جایی که امتیازات ویژه ای وجود داره ، رد این افراد رو میشه دید. حلقه ی بسته ای که اجازه ی رقابت سالم رو به هیچ کسی نمیده تا تمام نجوم در انحصار خودش باشه. اینان خودشون رو تنها زبان گویای نجوم ایران میدونند و معرفی میکنند. اعمال و رفتار همین افراد بود که باعث اون دعواهای پر سر و صدا در تهران شد. این افراد متاسفانه از برنامه ی آسمان شب بعنوان تریبون اختصاصی خودشون استفاده میکردند ( کاری که جناب صفاریان پور باید ازش جلوگیری میکرد اما یا متوجه نشدند که داره چی میگذره و یا متوجه بودند و عکس العملی نشون نمیدادند). قصدی برای سیاه نمایی ندارم. علاقه ای هم ندارم که خاطرات قدیمی رو تعریف کنم تا انحصار طلبی این افراد مشخص تر بشه ( البته قدیمیهای نجوم ایران بخوبی از این موضوع اطلاع دارن ). اگر کمی با دقت به رویدادهای مهم داخلی و خارجی مرتبط با نجوم غیر حرفه ای ایران نگاه کنیم خواهیم دید که همیشه یه تعداد اسم خاص دیده میشه و یا افرادی که دوست ، شاگرد و یا همکار این اسامی خاص هستند. متاسفانه برنامه ی آسمان شب هم مدتی بود که تبلیغ کننده ی همین اسامی شده بود.

من کاری به این موضوع ندارم که منتقدین برنامه ی آسمان شب به چه دلیل و با چه هدفی موضوع تغییر مدیریت این برنامه رو پیگیری کردند. اما به نظر میرسه که دلیل و هدف اونها ( درست یا نادرست ) هر چی که باشه ، این متولیان برنامه بودند که بهانه ی لازم رو به طرف مقابل دادند.

 

قدرت به خودی خود چیز بدی نیست اما اگه با انحصار همراه شد تبدیل به آفت میشه. فرقی هم نمیکنه که همراهی قدرت و انحصار کجا اتفاق بیافته ؛ سیاست باشه یا نجوم غیر حرفه ای. قدری تعامل ، قدری حوصله ، قدری میدون دادن به دیگران میتونست خیلی راه گشا باشه.

 

حیف و صد حیف که بعضا" ارزشهامون رو فدای انحصارطلبیها میکنیم. برنامه ی آسمان شب در نجوم غیر حرفه ای ایران یه ارزش بود. جواهری بود که به سهم خودش ، روحی تازه در کالبد نجوم ایران دمید. ای کاش متولیان این برنامه دقت میکردند و اجازه میدادند آسمان شب ، تمام سلایق و علائق را پوشش بده. ای کاش شرایط بگونه ای بود که همه ( از هر گروه و دسته ای ) آسمان شب را متعلق به خودش میدونست. ای کاش برنامه این اطمینان را در جامعه نجوم غیر حرفه ای کشور ایجاد میکرد که چشمانی بینا و گوشهایی شنوا برای کار و حرف هر فعال عرصه ی نجوم داره.

 

علیرغم این انتقادات ، چشم پوشی بر زحمات بی دریغ و در خور ستایش آقایان سیاوش و فواد صفاریان پور بدور از انصاف است. به این دو بزرگوار خسته نباشید عرض میکنم. اطمینان دارم جامعه نجوم ایران کماکان از برکات فعالیتهای این دو برادر بهره خواهد برد. دست هر دو بزرگوار رو از راه دور میبوسم.

 

به دوستان و علاقمندان نجوم هم پیشنهاد میکنم این رویداد رو صادقانه بررسی و تحلیل کنیم و در موردش نظر بدیم. اگر نقاط قوتی در این فرایند وجود داشته ( که قطعا" هم همینطوره ) بر اونها تاکید کنیم و خواستار باقی موندن و ارتقائش بشیم و اگر نقاط ضعفی دیده شده ، صادقانه و با حفظ احترام همه و رعایت ادب و اخلاق ، اون نقاط ضعف رو بیان و نقد کنیم و برای برطرف کردنش راه حل ارائه بدیم. در این رابطه عرایض دیگری هم دارم که انشاءالله در جریان گفتگو با سایر علاقمندان نجوم مطرح خواهم کرد

 

با احترام

علیرضا بوژمهرانی